Het dorpshuis waarvan het dorp eigenaar is

 

Vijf jaar geleden kreeg Exel een klap te verduren want de school zou gaan sluiten. De enige voorziening die over blijft is café De Exelse Molen. Belangen Organisatie Exel e.o. (BEO) en alle inwoners staan voor een grote uitdaging. We gingen in gesprek met voorzitter Peter Noordanus die uitlegt hoe het dorp erin is geslaagd om ondanks tegenslagen een dorpshuis te realiseren waarvan de bewoners gezamenlijk eigenaar zijn.

Geen toekomst voor de school.  Wel toekomst voor het gebouw

Met het dalende aantal leerlingen was de dorpsschool niet te redden. Het schoolgebouw zelf kon wel blijven, maar beheer zou enkel mogelijk zijn met een goede exploitatie vanuit bijvoorbeeld horeca-activiteiten. Voor een klein dorp met een café is zo’n vorm van concurrentie geen handige optie “Dit was natuurlijk tegenstrijdig met ‘De Exelse Molen’ en zou totaal verkeerd gaan uitpakken, we wilden geen concurrentie creëren”, vertelt Peter Noordanus, voorzitter van de dorpsbelangenorganisatie. “We kwamen met het idee om alles ineen te schuiven en één gezamenlijke dorpsaccommodatie met horeca te ontwikkelen”, vervolgt hij. Daarmee kwam het schoolgebouw leeg te staan.

In samenwerking met de uitbater van De Exelse Molen start BEO een project. Er worden duidelijke afspraken gemaakt over samenwerking en zaken als eigendom, huur, gebruik, beheer, schoonmaak, en wederzijdse verplichtingen geregeld en de samenwerking werd in een convenant vastgelegd.

Van idee naar plan

Het idee krijgt vorm waarbij betrokken partijen en deskundigen worden geraadpleegd. “In die periode hebben we enkele dorpshuizen in onze omgeving bezocht op zoek naar modellen en mogelijkheden”. De Belangenvereniging maakt een plan van aanpak, er ontstaat een concreet ontwerp met bouwtekeningen, een begroting en een exploitatieplan. Er worden subsidies en cofinanciering aangevraagd. Bij de provincie ging het om 97.000 euro, bij de gemeente 30.000 euro en BEO zelf legt 10.000 euro in. De rest van de totale bouwbegroting van € 240.000,- wordt ingevuld met zelfwerkzaamheid van de tientallen vrijwilligers uit Exel en omgeving.

“De samenwerking met gemeente en provincie is zeer goed verlopen, alleen een minpuntje is de gehele administratieve rompslomp vooraf voor het aanvragen en verwerken van de subsidie, dit is voor vrijwilligersorganisaties haast niet te doen”, vertelt Noordanus. “Pas in de tweede ronde werden we goedgekeurd door de provinciale subsidieregeling leefbaarheid en gemeenschapsvoorzieningen, dus dat was even spannend. De les die we uit de eerste ronde hadden geleerd is dat de inhoud van je plan minder belangrijk was dan het invullen van de juiste antwoorden bij de vragen en het aanleveren van stapels papier en documentatie. Kortom om door de selectie te komen, mag er geen vinkje verkeerd staan. Maar toen we in het voorjaar van 2015 eenmaal konden beginnen om ons multifunctionele gebouw te realiseren was dat snel vergeten”.  

Maar toen het goed leek te gaan, ging alles mis

In december 2015 was de eerste fase van het project gerealiseerd en zouden er nog enkele aanvullende  verbouwingen volgen. Alles leek goed te gaan, maar toen kwam er ineens een groot probleem, de horecaondernemer trok zich terug en wilde De Exelse Molen te koop zetten.

En nu????

Terwijl een aantal mensen zich lamgeslagen voelde, kwamen een paar ‘wijze mannen’ bijeen om een oplossing te bedenken! Ze hebben uitstel van verkoop gevraagd en in die maand extra speling is er een plan opgesteld om te voorkomen dat ze het gebouw en de horeca zouden verliezen. 

In juni 2016 kwam het project weer in beweging. Om te voorkomen dat een externe partij die geen belang heeft bij het handhaven van een dorpshuis en de dorpskroeg (denk aan Chinees of All you can eat) werd besloten om als gemeenschap zelf het pand te kopen. Er werd in naaste kring gezocht naar aandeelhouders om het gebouw te kopen. Binnen een mum van tijd waren er 18 gevonden. BV de Mölle is opgericht als eigenaar van het project. Naast het driekoppige bestuur heeft deze BV een managementteam van drie personen. Voor het completeren van het project was ongeveer € 3 ton nodig. In de vorm van certificaten van € 1000,- per stuk konden ook bewoners en verenigingen mede-eigenaar worden van De Mölle. Toen er voldoende certificaten verkocht waren, is op 2 september 2016 het café officieel gekocht door de BV. Met de eigenaars werd afgesproken dat zij vanwege het specialistische karakter van hun vak, tijdens de overdracht nog wat zouden helpen met het runnen van de horecavoorziening.

Het dorp heeft haar eigen café!

Het pand is nu in eigendom van het dorp en er zal dan ook gekeken moeten worden hoe het beheerd gaat worden: zelf, met vrijwilligers, met een pachter? “De keuze is gemaakt om voorlopig zelf alles te gaan doen en mensen in loondienst te nemen. Hierdoor hebben we alle ruimte om te kunnen verbouwen en kunnen we t.z.t. altijd nog uitkijken naar een mogelijke pachter”. Ons idee is om in de voormalige kroeg een brasserie concept neer te zetten: één grote multifunctionele ruimte. Brasserie de Mölle is inmiddels helemaal operationeel en de BV runt er dus zelf de horeca.

De grote verbouwing

Als eerste is de keuken tijdelijk  gesloten en gerenoveerd en boven het café is op de rechter bovenverdieping een appartement gemaakt dat verhuurd kan worden. Hiermee zijn er vaste maandelijkse inkomsten. Het terras is aangepakt, de gehele voorgevel is één geheel geworden en prachtig opgeknapt! De toiletgroep is verbouwd en er worden vergaderruimtes gecreëerd op de linker bovenverdieping van het voormalige hotel. Het biljart krijgt een andere plaats en de ruimte wordt sfeervol gemaakt met een podium, openhaard en openslaande tuindeuren. Voor de inrichting worden authentieke elementen uit de tijd van de maalderij (de naamgever van de Mölle) gebruikt.

De Exelse Kracht

Er vinden inmiddels veel activiteiten plaats zoals ouderenmiddagen, lezingen en toneel en het verenigingsleven bloeit volop in dit kleine dorp. Door het dorp en de verenigingen wordt goed gebruik gemaakt van de al gereed zijnde faciliteiten.

Brasserie De Mölle is inmiddels alweer geopend, zes dagen per week van 10:00 tot middernacht. De personele bezetting is momenteel 2,5 FTE. Op de kaart staat zelfs een toepasselijk speciaalbiertje dat voor De Mölle is gebrouwen door de lokale brouwerij, ‘d’Exelse kracht’! “Een heerlijk biertje en zoals de naam het al aangeeft de kracht van Exel. Door krachten te bundelen en negatieve dingen om te buigen naar iets positief kan er dus veel bereikt worden”, vertelt de trotse voorzitter, die zich als vrijwilliger in deze beginfase tevens bedrijfsleider mag noemen.

Financiering

De financiering bleek het lastigste punt te zijn want banken werken niet meer mee aan investeringen in de Horeca branche. In plaats van een banklening is de eigen kracht van het dorp gebruikt en zijn er aandelen verkocht. Ook zijn er vanaf het begin gemiddeld 30-35 vrijwilligers actief geweest van sjouwen tot bouwen, het dorp heeft immers alle kennis en kunde in huis van metselaar tot elektricien. Er zitten naar schatting op dit moment meer dan 3500 vrijwilligersuren tot nu toe in, dit is nog exclusief de uren van het bestuur en management team.

Tips van de ervaringsdeskundige

Als vrijwilliger investeert Peter gemiddeld 40-60 uur per week in de Multifunctionele accommodatie. Het begint al wel iets rustiger te worden maar hij is er nog dagelijks te vinden. Als tips kan hij andere initiatiefnemers het volgende meegeven:

 

  1. Leefbaarheid staat of valt niet persé met een supermarkt of school; (want die waren er al niet meer)

  2. Wanneer je samen iets creëert, zorgt dat voor betrokkenheid en word je samen sterker;

  3. Ga uit van de kracht in je dorp;

  4. Met (provinciale) subsidie krijg je de gemeenschap in beweging, het in stand houden van dat gemeenschapsgevoel moet je zelf doen, dus zorg dat je daar ook een plan voor hebtdaarvoor ook voor een plan;  

  5. Benut de kennis en kunde die aanwezig is, maar ook de trots die mensen voelen voor hun dorp, dan krijg je alles voor elkaar, met elkaar!

 

Over Exel

Exel is een kleine plaats in de gemeente Lochem, ongeveer 160 inwoners in de kern en ruim 400 in het buitengebied. Het plaatsje ligt in een prachtige omgeving, omgeven door natuur. De Openbare Basisschool is in augustus 2013 gefuseerd met de openbare daltonschool De Branink in Laren. De school bleef rond de dertig leerlingen schommelen, en dat is ruim onder de opheffingsnorm van de gemeente Lochem.

 

Guido Ariessen

Locatie

Brasserie De Mölle
Oude Lochemseweg 4
7245 VJ Laren
Deel: 

Reacties

Mort in de laatste zin het woordje onder vervangen worden door boven? Met vriendelijke groet Erik Grijsen

 

 

Kracht en initiatief van bewoners