Leefbaarheidsprogramma Gelderland

Ontwikkeling Programma Leefbaarheid 2017-2019: geweldige kansen voor dorpen, wijken en dorpshuizen!

DKK Gelderland schrijft mee aan het Programma Leefbaarheid van de Provincie Gelderland! Tijdens de Netwerkbijeenkomst in februari en de ALV in maart hebben DKK-leden input gegeven die uiteraard wordt meegenomen. De zes programmalijnen die nu in het concept vermeld staan bieden geweldige kansen voor dorpsontwikkeling en dorpshuizen. Op 29 juni 2016 wordt uiteindelijk door Provinciale Staten besloten of het programma uitgevoerd gaat worden zoals wij het geschreven hebben en welk budget de provincie ervoor vrij maakt.

Hierbij delen we alvast de hoofdlijnen van het programma met u. 

Opdracht aan vijf instellingen
Gedeputeerde Bea Schouten van de provincie Gelderland heeft aan Spectrum, partner met elan, Zorgbelang Gelderland, Huis van de Jeugd, Plattelands Jongeren Gelderland (PJG) en DKK Gelderland gevraagd om het Programma Leefbaarheid te schrijven als verdere uitwerking van de Visie Leefbaarheid. De jaarlijkse subsidie van de hierboven genoemde instellingen wordt per 1-1-2017 beëindigd. Samen vormen de vijf instellingen de Leefbaarheidsalliantie en in het Programma Leefbaarheid worden zes programmalijnen benoemd. Hierbij geven de instellingen aan welke ondersteuning mogelijk is vanuit hun eigen expertise, maar ook door vruchtbare samenwerking op gebied van dorpsontwikkeling, dorpsplannen maken, dorpshuisondersteuning, leefbaarheid, zorg en jeugd.

Input van DKK-leden wordt meegenomen
DKK Gelderland heeft de input van de leden tijdens de Netwerkbijeenkomst van het Gelders Kennisnetwerk Leefbaarheidsinitiatieven op 15 februari jl. en de input voor het DKK-Beleidsplan tijdens de ALV op 23 maart jl. gebruikt bij de discussie over de ontwikkeling van het programma. Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota op 29 juni in Provinciale Staten besluiten de statenleden over dit programma en het benodigde budget om het programma uit te voeren.

Zes programmalijnen
Het Programma wordt op dit moment ontwikkeld. De inzet van de Leefbaarheidsalliantie is de verdere uitwerking van de volgende zes programmalijnen:

Programmalijn 1: Bewoners aan zet: burgerinitiatieven, samen leven en omzien naar elkaar, innovatie

Bewoners nemen initiatief om de eigen leefomgeving te beïnvloeden en vorm te geven. Of het nu gaat om stadswijken of dorpsgemeenschappen. Of het nu gaat om wonen, werken, vrije tijd, vervoer of de zorg voor naasten. Mensen zoeken elkaar op om met eigen activiteiten zelf gestelde doelen te behalen. Door bewonersinitiatieven wordt de samenredzaamheid op dorps- of wijkniveau versterkt. Netwerken van bewoners worden door bewoners steeds actiever gevormd. Bewonersinitiatieven stimuleren burgers richting meer invloed, eigenaarschap en het nemen van verantwoordelijkheid. Op deze manier is draagvlak verzekerd en kan de deskundigheid van mensen zelf benut worden. Bereikbaarheid, nabijheid en kleinschaligheid zijn belangrijke voorwaarden.

De samenleving vraagt om een actieve houding van iedereen. ‘Iedereen’ betekent ook dat iedereen in de gelegenheid gebracht moet worden om mee te doen. Ontmoeting, verbinding en dialoog zijn hier kernbegrippen. Het is belangrijk om te blijven investeren in samenhang en samenredzaamheid. Het gaat niet altijd vanzelf. Andere mensen ontmoeten voorkomt isolement en afstand tot de samenleving. Het vergroot de sociale cohesie en overbrugt verschillen. Ook investeren in bewust en gezond leven draagt in belangrijke mate aan bij aan een actieve houding.

Er is veel vraag naar ondersteuning, vanuit verschillende invalshoeken en over diverse onderwerpen. Het betreft startende initiatieven maar ook initiatieven die willen door ontwikkelen. Er is grote behoefte aan uitwisseling van expertise tussen burgers en professionals. Ook zijn wij in beeld als blijkt dat vernieuwing niet vanzelf tot stand komt, stagneert of de noodzakelijke opbouw van lokale netwerken achterwege blijft. Het accent op duurzaamheid (consolideren) is hierbij vanzelfsprekend.

Programmalijn 2: Lokale en regionale economie

De veranderingen in het sociale domein lopen in de pas met de roep om economische veranderingen. Als tegenwicht voor economische globalisering, met focus op winstmaximalisatie voor aandeelhouders, is er groeiende aandacht voor nieuwe takken aan de economieboom: deeleconomie, circulaire economie, lokale economie, betekenis-economie en wijk- of dorpsondernemingen. Uitgangspunten hiervoor zijn duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, de ‘assets’ van de gemeenschap gebruiken, waarde toevoegen en het ontstaan van andere soorten geld. In Gelderse wijken en dorpen, bij het MKB en in de agrarische sector, borrelen dergelijke initiatieven op en vormen zij in toenemende mate een pijler voor leefbaarheid. Economische bedrijvigheid boekt winst met een sociale signatuur en tal van ondernemers tonen zich maatschappelijk betrokken. Sociale bewonersinitiatieven krijgen tegelijkertijd vaker een economisch karakter. Een winkel, bedrijf of kantine in een dorp, wijk of buurt stimuleert (toevallige) ontmoetingen, betrokkenheid en leefbaarheid. De scheidslijnen vervagen en de arbeidsmarkt ontwikkelt zich in die context, dus meebewegen vraagt om ‘een leven lang leren’. Het onderwijs en de aansluiting met het bedrijfsleven verdient daarbij aandacht.

Programmalijn 3: Voorzieningenniveau

Voorzieningen in dorpen en wijken staan onder druk, zowel qua aanwezigheid als qua bereikbaarheid. In de participatiesamenleving komt dit vraagstuk steeds nadrukkelijker op het bordje van de bewoners te liggen. In dorpen en wijken staat vaak een teveel aan maatschappelijk vastgoed (verenigingsaccommodaties, dorpshuizen, verzorgingstehuizen, kerkgebouwen, scholen, etc.). Met een lage bezetting en exploitatie-vraagstukken als gevolg. Door bezuinigingen op de gemeentelijke vastgoedportefeuille en het verminderen van subsidies aan verenigingen en maatschappelijke organisaties (o.a. welzijn, muziekschool en bibliotheken), wordt deze problematiek nu extra duidelijk en zichtbaar. De verschillende eigenaren van dit vastgoed vormen een complicerende factor. Focus op een bredere programmering, zodat deze niet alleen bij het verenigingsleven past, maar ook aansluit bij de behoeften van andere bewoners, is essentieel. De Leefbaarheidsalliantie ziet identiteit, samenwerking en draagvlak als belangrijke kernwoorden in het proces op weg naar multifunctionaliteit en de oplossing van deze thematiek. Daar willen wij een bijdrage aan leveren. In het kader van de bereikbaarheid van voorzieningen komen elementen als bovenlokale planning en mobiliteitsvraagstukken kijken.

Programmalijn 4: Samenwerking tussen overheid en bewoners

Door de transformatie, die zich in de samenleving voltrekt verandert de verhouding overheid – burgers. Bij een participatiesamenleving past een overheid, die zich verbindt met de initiatieven van bewoners en burgers betrekt bij het vormen van (lokaal) beleid. Het gaat dus over de verbinding van de systeemwereld van de overheid met de leefwereld van bewoners. Ook de spanning tussen de representatieve democratie en de participatieve democratie is een belangrijk item. Gemeenten en andere overheden zoeken naar nieuwe manieren om dialoog en samenwerking vorm te geven. Naast burgerparticipatie, ook overheidsparticipatie. Belangrijk hierin is dat bewoners van verschillende achtergronden en leeftijden actief worden gehoord en betrokken. De kwaliteit van bestuur wordt gedragen door de mate waarin bewoners daadwerkelijk betrokken zijn en zich in hun rol kunnen ontwikkelen. De kwaliteit van het bestuur vraagt om herijking. Door de provincie Gelderland wordt in dit verband onder meer gedacht aan een provinciale ombudsfunctie, die een graadmeter en verbindende factor kan zijn voor de kwaliteit van de leefbaarheid, zoals die door inwoners wordt ervaren. De Leefbaarheidsalliantie  zet zich in voor een verbetering van de samenwerking tussen overheden en bewoners, zowel op lokaal, regionaal als ook provinciaal niveau.

Programmalijn 5: Leefbaarheidsagenda’s

Samenhang tussen (lokale) initiatieven ontstaat door behoeften goed in beeld te hebben en vervolgens te investeren in het maken van een gezamenlijk plan. Met alle betrokkenen (overheden, ondernemers, organisaties én bewoners) wordt toegewerkt naar een gemeenschappelijke toekomstvisie, om vandaar uit de leefbaarheidsopgaven in kaart te brengen en aan te pakken. De betrokkenheid van bewoners en andere lokale stakeholders manifesteert zich het duidelijkst op de schaal van wijk en dorp. Vanuit deze lokale leefbaarheidsagenda’s kunnen de regionale leefbaarheidsopgaven gedestilleerd worden.

Het maken van deze lokale agenda’s is een doorlopend proces, aangezien de behoeften en leefbaarheidsvragen van bewoners en andere stakeholders blijvend in ontwikkeling zijn. Het daadwerkelijk versterken van leefbaarheid is mede afhankelijk van de bereidheid van bewoners om zelf actief te participeren. Het proces van ontwikkeling en uitvoering van lokale leefbaarheidsagenda’s vraagt om maatwerk, begeleiding en vooral om aansluiting bij bewoners. De Leefbaarheidsalliantie heeft veel ervaring in dit soort processen en zet deze ervaring graag in om komende jaren met bewoners leefbaarheidsagenda’s te ontwikkelen. Op deze manier kan de leefbaarheidsagenda ook gaan dienen als verbinding tussen de abstractere gebiedsopgaven en de door mensen zelf ervaren leefbaarheid.

Programmalijn 6: Toerusten, kennis en kunde, agendasetting

Participeren in een actieve samenleving, gekenmerkt door diversiteit, maakt dat mensen nooit uitgeleerd zijn. Vanuit burgerkracht en lokale initiatieven is een veelheid aan kennis, ervaring en expertise bij bewoners ontwikkeld. Vaak weet men echter niet dat deze kennis en kunde in de directe omgeving aanwezig is. Het leggen van verbindingen tussen bewoners, jong en oud, draagt bij aan de uitwisseling, het vergroten van de eigen bekwaamheid en het vormen van nieuwe, lokale en gezamenlijke initiatieven. Bij de Leefbaarheidsalliantie is een veelheid aan informatie, kennis en kunde aanwezig. Voor informatie, training, coaching en het leggen van verbindingen kunnen bewoners bij ons terecht. Wij kunnen met onze gespecialiseerde deskundigheid ondersteuning bieden, passend bij de door bewoners gestelde leervragen.

Naast ervaringsgegevens uit de verschillende programmalijnen is objectieve kennis beschikbaar in cijfers van bijvoorbeeld CPB en provincie. Deze zullen we vanuit de Leefbaarheidsalliantie koppelen en vertalen voor Gelderland. Voor continuïteit en duurzaamheid van leefbaarheid is het belangrijk dat er onderzoek gedaan wordt naar de processen van participatie, burgerkracht en ontmoeting. Deze informatie kan tevens handvatten geven voor nieuwe programma’s en projecten en daarnaast de basis vormen voor het beleid na 2020. Uitwisseling, contact en samenwerking tussen de betrokken partijen is hierin belangrijk.

Afbeelding: 

Locatie

NL

Nieuws en informatie over dit project

Welk dorpshuis in Gelderland is hét bruisende hart van het dorp en wint de titel ‘Dorpshuis van het jaar’? Omroep Gelderland en de Leefbaarheidsalliantie gaan de komende maanden op zoek naar de meest inspirerende dorpshuizen in Gelderland.

Op Leefbaarheid.gelderland.nl kun je als Gelderlander inspiratie opdoen voor leefbaarheidsinitiatieven.

Als je een account aanmaakt kun je vragen stellen of de mening van anderen polsen door een stelling te plaatsen. Uiteraard is er ook informatie over de subsidieregeling Leefbaarheidsinitiatieven te vinden!

Zaterdag plaatste De Gelderlander een ingezonden brief van gedeputeerde Bea Schouten over mooie initiatieven die de lokale samenleving beter maken.

'Stop met somberen over de samenleving. De samenleving maken we elke dag opnieuw', zegt ze. Lees het stuk hier.

Trap jouw initiatief af!

Heeft u een wens, idee of concreet plan voor uw leefomgeving? Wilt u een bijdrage leveren aan het verbeteren van de kwaliteit van leven, wonen en werken in uw dorp of wijk? Of heeft u plannen om uw leefomgeving aantrekkelijker te maken voor een specifieke groep, bijvoorbeeld jongeren of ouderen? Dan bent u van harte welkom op de bijeenkomst Wow! Leefbaarheid in uw regio

Kom kennismaken en krijg ondersteuning en inspiratie voor het realiseren van uw plannen!.

Bovenstaande website is hét adres voor alles op gebied van leefbaarheid. Het is een forum om inspiratie en informatie op te doen, maar ook jij kunt bijdragen! Aarzel dus niet, neem een bezoekje en registreer nu eenvoudig je persoonlijke account op deze site.

Heeft u een idee voor de leefbaarheid in uw omgeving? En wilt u hier samen met anderen aan werken? Heeft u professionele ondersteuning nodig bij het opstellen of uitvoeren van uw plannen of kunt u hulp gebruiken in de samenwerking met anderen?

Provincie Gelderland heeft opnieuw een subsidieregeling voor leefbaarheidsinitiatieven geopend!

Er is tot 31 december dit jaar € 300.000,- beschikbaar.
Per leefbaarheidsinitiatief kan minimaal € 10.000,- en maximaal € 25.000,- subsidie worden aangevraagd. Per project wordt een eigen bijdrage van ten minste 25% gevraagd. Belangrijk is dat uw investering nodig is voor de uitvoering van activiteiten. De activiteit moet centraal staan. Er is achteraf geen verantwoording nodig, enkel het delen van de resultaten op een speciale website. Nieuw aan deze regeling is dat natuurlijke personen van initiatiefgroepen zonder rechtspersoonlijkheid (dus een organisatie zonder stichtings- of verenigingsvorm) ook subsidie kunnen aanvragen. De initiatiefgroep moet wel uit ten minste vijf natuurlijke personen bestaan.

 

 

Kracht en initiatief van bewoners